 |
Στην ενότητα αυτή περιγράφονται συνοπτικά ορισμένες χειρουργικές επεμβάσεις της σπονδυλικής στήλης και συγκεκριμένα:
|
Επεμβάσεις Σπονδυλικής Στήλης
 |
Η οσφυϊκή μικροχειρουργική δισκεκτομή είναι η επέμβαση που πραγματοποιείται σε ασθενείς με κήλη οσφυϊκού μεσοσπονδυλίου δίσκου η οποία προκαλεί έντονη και επίμονη οσφυοϊσχιαλγία ή/και νευρολογικό έλλειμμα στα κάτω άκρα (μούδιασμα ή αδυναμία). Η αφαίρεση της δισκοκήλης έχει ως σκοπό να αποσυμπιεστεί το νεύρο το οποίο πιέζεται και πραγματοποιείται όταν έχει αποτύχει η συντηρητική θεραπεία. Είναι μια επέμβαση με πολύ υψηλά ποσοστά επιτυχίας και ελάχιστες επιπλοκές. |
Ενδείξεις
Οι ασθενείς που είναι κατάλληλοι για επέμβαση είναι αυτοί οι οποίοι πάσχουν από έντονη και επίμονο οσφυοϊσχιαλγία από μια κήλη οσφυϊκού μεσοσπονδυλίου δίσκου και στους οποίους η συντηρητική αγωγή (αναμονή, κλινοστατισμός, φαρμακευτική αγωγή) δεν έχει επιφέρει βελτίωση των συμπτωμάτων τους. Στους ασθενείς με, επιπλέον, νευρολογικά ελλείμματα στα κάτω άκρα όπως μούδιασμα ή αδυναμία, η χειρουργική αξιολόγηση πρέπει να γίνεται άμεσα.
|
Περιγραφή Η επέμβαση γίνεται με τον ασθενή σε πρηνή θέση και υπό γενική αναισθησία. Η τομή δέρματος γίνεται, στο μέσο και κατά μήκος της ράχης, μετά από εντοπιστική ακτινοσκόπηση, και έχει μήκος λίγων εκατοστών. Για την προσπέλαση της δισκοκήλης απαιτείται συνήθως και μικρή εκτομή του οπίσθιου μέρους του σπονδύλου (θυρίδα). Το πιεζόμενο οσφυϊκό νεύρο εντοπίζεται και γίνεται αφαίρεση του τεμαχίου του μεσοσπονδυλίου δίσκου που προεξέχει, ερεθίζοντας την νευρική ρίζα. Ο υπόλοιπος μεσοσπονδύλιος δίσκος διανοίγεται και αφαιρείται μέσω μικρής οπής όταν εκτιμάται διεγχειρητικά ότι υπάρχουν μεγάλες πιθανότητες υποτροπής της δισκοκήλης ή όταν δεν γίνεται να επιτευχθεί καλή αποσυμπίεση του οσφυϊκού νεύρου μέσω μόνο της αφαίρεσης του προεξέχοντος τεμαχίου του. Αντενδείξεις και επιπλοκές Η οσφυϊκή μικροχειρουργική δισκεκτομή δεν έχει ουσιαστικές αντενδείξεις και οι επιπλοκές της είναι σπάνιες και συχνά παροδικές. Ο κλινικά σημαντικός τραυματισμός της μήνιγγας και του νεύρου που είναι και η σημαντικότερη επιπλοκή περιγράφεται σε εξαιρετικά μικρά ποσοστά. Έκβαση Η επέμβαση έχει εξαιρετικά υψηλά ποσοστά επιτυχίας και οι υποτροπές δεν είναι συχνές (κάτω του 5%). Η νοσηλεία είναι σύντομη (1-2 ημέρες) και το ίδιο ισχύει για την ανάρρωση η οποία είναι κατά κανόνα βραχεία (έγερση και αυτοεξυπηρέτηση άμεσα, επιστροφή σε μη χειρωνακτική εργασία σε περίπου 10-15 ημέρες). |
Η προσπέλαση (πράσινες γραμμές) της οσφυϊκής μικροχειρουργικής δισκεκτομής γίνεται με μικρή αποκόλληση των μυών της σπονδυλικής στήλης, διάνοιξη θυρίδας (οπής) στους συνδέσμους που καλύπτουν το νεύρο και σε ελάχιστο τμήμα του οσφυϊκού πετάλου. Το οσφυϊκό νεύρο (μπλέ) παρεκτοπίζεται και η κήλη (φούξια) αφαιρείται (κίτρινο βέλος). Όταν χρειάζεται, και από την ίδια προσπέλαση αφαιρείται και το περιεχόμενο του δίσκου, προκειμένου να επιτευχθεί πληρέστερη αποσυμπίεση του νεύρου. |
 |
Η οσφυϊκή πεταλεκτομή είναι η αφαίρεση του οπισθίου μέρους (το οποίο αθροιστικά ονομάζεται πέταλο) ενός ή περισσοτέρων σπονδύλων της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης προκειμένου να αποσυμπιεστούν τα οσφυϊκά νεύρα. Η επέμβαση γίνεται σε ασθενείς με στένωση του σπονδυλικού σωλήνα εκφυλιστικής, τραυματικής ή ογκολογικής αιτιολογίας. Η αφαίρεση του πετάλου γίνεται με οπίσθια προσπέλαση, με τομή δέρματος στο μέσο της ράχης, στο ύψος της στένωσης. Οι επιπλοκές είναι λίγες και όχι συχνές. |
Ενδείξεις
Η οσφυϊκή πεταλεκτομή είναι όχι μόνο μια αποσυμπιεστική επέμβαση αλλά και ο κύριος τρόπος προσπέλασης του σπονδυλικού σωλήνα για χωροκατακτητικές εξεργασίες. Η συνηθέστερη ένδειξή της είναι η εκφυλιστική στένωση του οσφυϊκού σπονδυλικού σωλήνα και η πίεση που ασκείται από αυτήν στα οσφυϊκά νεύρα, η οποία εκφράζεται με νευρογενή διαλείπουσα χωλότητα ή/και ισχιαλγία στο ένα ή και τα δύο κάτω άκρα. Άλλες ενδείξεις είναι η στένωση του σπονδυλικού σωλήνα που προκαλείται από κάταγμα ή υπεξάρθρημα οσφυϊκού σπονδύλου, από σπονδυλολίσθηση, ή από όγκους. Τέλος, με οσφυϊκή πεταλεκτομή μπορούν να εξαιρεθούν και σπανιότερες σε συχνότητα χωροκατακτητικές εξεργασίες όπως τα αιματώματα του σπονδυλικού σωλήνα και οσφυϊκά επισκληρίδια εμπυήματα.
|
Περιγραφή Η οσφυϊκή πεταλεκτομή πραγματοποιείται με τομή στη μέση γραμμή της ράχης στο ύψος της στένωσης. Το μήκος της εξαρτάται από τον αριθμό των πετάλων που πρέπει να αφαιρεθούν. Αυτά παρασκευάζονται και αφαιρούνται. Στις εκφυλιστικές στενώσεις πρέπει συνήθως να αφαιρεθεί και μέρος των μικρών αρθρώσεων της σπονδυλικής στήλης, γιατί είναι κατά κανόνα υπερτροφικές και συνεισφέρουν στην στένωση του σπονδυλικού σωλήνα και σε πολλές περιπτώσεις εκτελείται και δισκεκτομή όταν υπάρχει και σημαντική κήλη μεσοσπονδυλίου δίσκου ως συνεισφέρων παράγοντας στη στένωση. Η αποσυμπίεση του σπονδυλικού σωλήνα ακολουθείται πάντα και από αποσυμπίεση των νεύρων στα τρήματα εξόδου τους από την σπονδυλική στήλη, μια συνοδό επέμβαση που ονομάζεται τρηματεκτομή. |
Στένωση οσφυϊκού σπονδυλικού σωλήνα (φούξια). Τα όρια της προγραμματισμένης πεταλεκτομής αναδεικνύονται με πράσινο και συμπεριλαμβάνουν το πέταλο και μέρος των μικρών αρθρώσεων (μπλέ). |
Αντενδείξεις και Επιπλοκές
Η οσφυϊκή πεταλεκτομή δεν έχει ουσιαστικές αντενδείξεις. Οι επιπλοκές της είναι ποικίλες αλλά όχι συχνές. Επιφανειακές λοιμώξεις παρατηρούνται κυρίως σε ηλικιωμένους και διαβητικούς ασθενείς σε ποσοστό έως 5%. Τραυματισμός της μήνιγγας με διαφυγή εγκεφαλονωτιαίου υγρού συμβαίνει σπάνια, και απαιτεί επιδιόρθωση διεγχειρητικά. Βαρείες επιπλοκές όπως τραυματισμός των νεύρων, συρίγγιο εγκεφαλονωτιαίου υγρού, επισκληρίδιο αιμάτωμα, μηνιγγίτιδα και άλλες περιγραφόμενες είναι πολύ σπάνιες. Η θνησιμότητα είναι 0.06%, κυρίως από συνοδά παθολογικά ή καρδιολογικά νοσήματα.
Έκβαση
Η οσφυϊκή πεταλεκτομή έχει εξαιρετική έκβαση όσον αφορά την ανάταξη των νευρολογικών συμπτωμάτων από εκφυλιστική στένωση, με πολύ υψηλά ποσοστά επιτυχίας. Στις τραυματικής και ογκολογικής αιτιολογίας στενώσεις του οσφυϊκού σπονδυλικού σωλήνα η έκβαση εξαρτάται από πολλούς παράγοντες όπως ο αρχικός βαθμός του νευρολογικού ελλείμματος, η ταχύτητα παρέμβασης κ.α., η οσφυϊκή πεταλεκτομή παραμένει όμως πάντα η θεραπεία εκλογής, ως ο μόνος τρόπος αποσυμπίεσης των νευρικών στοιχείων και επαναφοράς της λειτουργίας τους, στο μέτρο που αυτό είναι εφικτό.
 |
H πρόσθια αυχενική μικροχειρουργική δισκεκτομή είναι η επέμβαση κατά την οποία αφαιρείται ένας ή περισσότεροι εκφυλισμένοι αυχενικοί μεσοσπονδύλιοι δίσκοι οι οποίοι παρουσιάζουν δισκοκήλες, με αποτέλεσμα να προκαλείται αυχενοβραχιόνιο σύνδρομο ή αυχενική μυελοπάθεια. Η επέμβαση γίνεται από την πρόσθια επιφάνεια του αυχένα, με μια μικρή οριζόντια τομή δέρματος στις ρυτίδες του λαιμού. Μετά την αφαίρεση του δίσκου (ή των δίσκων) και την αποσυμπίεση των νευρικών στοιχείων, πραγματοποιείται πρόσθια αυχενική σπονδυλοδεσία ή αυχενική αρθροπλαστική ανάλογα με τις ανατομικές συνθήκες, πάντα από την ίδια τομή δέρματος. Η επέμβαση είναι ασφαλής και με εξαιρετικά ποσοστά επιτυχίας. |
Ενδείξεις
Η πρόσθια αυχενική μικροχειρουργική δισκεκτομή ενδείκνυται στους ασθενείς με μία ή περισσότερες κήλες μεσοσπονδυλίων δίσκων της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης οι οποίες προκαλούν έντονο και επίμονο αυχενοβραχιόνιο σύνδρομο και στους οποίους έχει αποτύχει η συντηρητική θεραπεία, και κυρίως στους ασθενείς που έχουν εγκαταστήσει νευρολογικά ελλείμματα από πίεση στα αυχενικά νεύρα ή τον νωτιαίο μυελό με αποτέλεσμα αδυναμία και υπαισθησία στα άνω άκρα ή/και αυχενική μυελοπάθεια.
|
Περιγραφή Η επέμβαση γίνεται υπό γενική αναισθησία με οριζόντια τομή λίγων εκατοστών στο δεξί συνήθως μέρος του λαιμού. Ο μεσοσπονδύλιος δίσκος ο οποίος πρόκειται να αφαιρεθεί εντοπίζεται με την βοήθεια ακτινοσκόπησης, και στην συνέχεια εξαιρείται σε τεμάχια, με την βοήθεια χειρουργικού μικροσκοπίου, έως τον σπονδυλικό σωλήνα. Αφαιρούνται επίσης και τυχόν συνυπάρχοντα οστεόφυτα τα οποία πιέζουν τον νωτιαίο μυελό ή τα αυχενικά νεύρα. Η δισκεκτομή ακολουθείται από σπονδυλοδεσία με κλωβό ή αρθροπλαστική με τεχνητό αυχενικό δίσκο. Αντενδείξεις και Επιπλοκές Ουσιαστικές αντενδείξεις της πρόσθιας αυχενικής δισκεκτομής δεν υπάρχουν. Οι πιο συνήθεις επιπλοκές είναι η μετεγχειρητική δυσφαγία και δυσφωνία από την διεγχειρητική παρεκτόπιση και πίεση του οισοφάγου και του παλίνδρομου λαρυγγικού νεύρου, οι οποίες είναι κατά κανόνα προσωρινές. Επιδείνωση του νευρολογικού ελλείμματος, ειδικά στους ασθενείς με αυχενική μυελοπάθεια, μπορεί να παρατηρηθεί σε μικρό ποσοστό, αλλά είναι και αυτή στην πλειοψηφία των περιπτώσεων προσωρινή. Αστοχία του συστήματος σπονδυλοδεσίας (μετατόπιση υλικών) συμβαίνει σε ποσοστό 0,5%. |
Πρόσθια αυχενική μικροχειρουργική δισκεκτομή σε ασθενή με αυχενική δισκοκήλη. Η τραχεία (πράσινο), ο οισοφάγος (κίτρινο) παρεκτοπίζονται αριστερά (κόκκινα βέλη) και για να δημιουργηθεί το κανάλι προσπέλασης στον δίσκο (κυανές γραμμές). Ο δίσκος αφαιρείται και κατόπιν εξαιρείται και η δισκοκήλη(μωβ). Οι καρωτίδες είναι οι δύο κόκκινοι κύκλοι εκατέρωθεν της προσπέλασης.
|
|
|
|
|
Έκβαση Η έκβαση της πρόσθιας αυχενικής μικροχειρουργικής δισκεκτομής είναι εξαιρετική, με πολύ υψηλά ποσοστά επιτυχίας στην ανάταξη των συμπτωμάτων ειδικά στους ασθενείς με αυχενοβραχιόνιο σύνδρομο. Στους ασθενείς με αυχενική μυελοπάθεια ο βαθμός της ανάταξης του νευρολογικού ελλείμματος εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, κυριότερος εκ’ των οποίων είναι η διάρκεια των συμπτωμάτων πριν το χειρουργείο. |
|
Αυχενικές δισκεκτομές με αρθροπλαστική (αριστερά), σπονδυλοδεσία με κλωβό (μέσο), σπονδυλοδεσία με κλωβούς πλάκα και βίδες. |
|||
 |
Αυχενική αρθροπλαστική είναι η τοποθέτηση τεχνητού αυχενικού δίσκου σε ένα μεσοσπονδύλιο διάστημα στην αυχενική μοίρα της σπονδυλικής στήλης κατόπιν πρόσθιας δισκεκτομής στο επίπεδο αυτό. Πραγματοποιείται σε ασθενείς με κήλη αυχενικού μεσοσπονδυλίου δίσκου χωρίς σημαντική εκφύλιση ή αστάθεια της υπόλοιπης αρθρώσεως. Η τοποθέτηση του εμφυτεύματος γίνεται διαμέσου της ίδιας προσπέλασης με την αυχενική δισκεκτομή. |
|
Ενδείξεις Η αυχενική αρθροπλαστική ενδείκνυται σε ασθενείς με κήλη του αυχενικού μεσοσπονδυλίου δίσκου και αυχενοβραχιόνιο σύνδρομο. Ο τεχνητός αυχενικός δίσκος φαίνεται να πλεονεκτεί σε σχέση με την σπονδυλοδεσία με κλωβό (και πλάκα με βίδες), γιατί επιτρέπει κίνηση στο χειρουργημένο μεσοσπονδύλιο διάστημα και αυτό μπορεί να αποτρέψει την μακροπρόθεσμη δευτερογενή εκφύλιση του υπερκείμενου μεσοσπονδυλίου δίσκου, ο οποίος αποδέχεται περισσότερη φόρτιση στην σπονδυλοδεσία. Περιγραφή Η τοποθέτηση του εμφυτεύματος έπεται μιας αυχενικής δισκεκτομής και γίνεται κατά τη διάρκεια της ίδιας επέμβασης χρησιμοποιώντας την ήδη πραγματοποιηθείσα προσπέλαση (Δες και ενότητα Πρόσθια Αυχενική Μικροχειρουργική Δισκεκτομή και Πρόσθια Αυχενική Σπονδυλοδεσία). Στη θέση του αφαιρεθέντος μεσοσπονδυλίου δίσκου τοποθετείται, αντί του κλωβού της σπονδυλοδεσίας, εμφύτευμα συνήθως κατασκευασμένο από κράμα τιτανίου και πολυμερούς πλαστικού ή σιλικόνης, το οποίο επιτρέπει ένα βαθμό κίνησης στη χειρουργημένη άρθρωση. Η τοποθέτηση γίνεται υπό ακτινοσκοπικό έλεγχο. |
|
|
|
Πρόσθια αυχενική δισκεκτομή και τοποθέτηση τεχνητού αυχενικού δίσκου (μπλέ) Α6-Α7. |
||
|
|
|
|
|
Πρόσθια αυχενική δισκεκτομή και τοποθέτηση τεχνητού αυχενικού δίσκου (μπλέ) Α6-Α7. Ακτινογραφίες με τον αυχένα σε ουδέτερη θέση (αριστερά), έκταση (κέντρο) και κάμψη (δεξιά). Αναδεικνύεται η κίνηση στο χειρουργημένο μεσοσπονδύλιο διάστημα. |
||
Αντενδείξεις και επιπλοκές
Η αυχενική αρθροπλαστική αντενδείκνυται σε ασθενείς με προχωρημένη εκφύλιση ή/και αστάθεια στο μεσοσπονδύλιο διάστημα της αυχενικής μοίρας που πρόκειται να χειρουργηθεί. Οι επιπλοκές της μεθόδου είναι ουσιαστικά οι ίδιες με την πρόσθια αυχενική δισκεκτομή και σπονδυλοδεσία.
Έκβαση
Η έκβαση της αυχενικής αρθροπλαστικής είναι κατά κανόνα εξαίρετη.